نقش گل نیلوفر در فرهنگ ایران باستان

به نام خداوند ایرانزمین

بنابر نظریه‌ها سرآغاز انتخاب گل ملی به حدود ۴۰۰۰ سال پیش و به مصر باستان بر می‌گردد. مصر اولین کشوری بود که گل نیلوفر آبی را گل ملی کشورش قرار داد. بر طبق دیگر نظریه‌ها اگر ارتباط مستقیم‌تر در نظر گرفته شود، منشأ آنچه امروزه به عنوان گل ملی شناخته می‌شود به قرن نوزدهم و کشور انگلستان بر می‌گردد. در این دوره گل‌هایی که پیشتر در ادبیات با اسطوره‌ها به شهرت رسیده بودند به عنوان گل نمایندهٔ یک کشور انتخاب و شناخته شدند و نام گل ملی به آنان تعلق گرفت.
اما نقوش حجاری شده از گل نیلوفر یا همان لوتوس در تخت جمشید و حاشیه‌های آن بیانگر حقیقت دیگریست.
گل نیلوفر آبی
انتخاب یک گیاه به عنوان گل ملی ارتباط عمیقی با ویژگی‌های یک کشور دارد و به غیر از کثرت انتشار، مختص بودن رویش گیاه، نادر بودن و زیبایی، مذهب، تاریخ، اسطوره‌ها، محصول محلی بودن و خصوصیات فرهنگی مردم کشور نیز به نوع این انتخاب ارتباط دارند.
گل نیلوفر از دیرباز جزو گل‌های ملی ایران محسوب می‌شده است .

این گل حتی در ساختمان خزانه ی شاهنشاهی تخت جمشید که مشتمل بر تالار‌ها تعدادی سالن و ستون‌ها ی فراوان است در دست خشایار شاه به تصویر کشیده شده است . در این ساختمان نقش خشایار شاه را در حالی که لباس رسمی‌به تن دارد و در تخت نشسته با عصا شاهی در دست راست و گل نیلوفر آبی در دست چپ میبینیم.
همچنین گل نیلوفر را می‌توان در تخت جمشید از جمله ستون‌های تخت جمشید ( سر ستون‌هایی که بعضی حیوانات اساطیری روی آن قرار گرفته اند می‌توان دید) در تالار صد ستون در نقوش بالای تخت شاه می‌توان مشاهده کرد که در پایین پای نقش شیر جای گرفته است.
در جشن‌های مربوط به ماه تیر، از جشن “نیلوفر یاد شده است
در روزگار باستان گویا آب نیلوفر را که خوش بو هم بوده و همانند می‌و باده- و به منزله ی نوعی هوم ( سوم) می‌نوشیده اند،
. در لرستان، شوش، شهداد، سیلک، پارسه، و تا قدمتی برابر با هزاره دوم پیش از میلاد (بیش از چهار هزار سال پیش) نشانه‌هایی از گل نیلوفر به چشم می‌خورد.
این گل نماد و نشانه ی شاهان هخامنشی و سمبلی از صلح و دوستی در ایران باستان است .
نیلوفر یا لوتوس در اساطیر کهن ایرانی گل ناهید به شمار می‌رفته، و ناهید تصور اصلی مادینهٔ هستی در روایات دینی ایران قدیم بوده است که از جهاتی با معتقدات هندیان باستان مشابه است. سابقهٔ کهن و اساطیری نیلوفر در نزد ایرانیان و هندیان به حدی است که آثار نیلوفر ۸ و ۱۲ و حتی ۱۰۰۰ برگ را در معماری و آثار باستانی این دو قوم به وضوع می‌توان دید.۱۲ گلبرگ این گل نمادی از ۱۲ ماه سال است . در روایات کهن ایرانی گل نیلوفر آبی را جای نگهداری تخمه یا فر زرتشت که در آب نگهداری می‌شد، می‌دانستند. این نظریه نیز وجود دارد که در تصویر صحنهٔ زایش مهر آن چیزی که مانند میوهٔ کاج به نظر می‌رسد در واقع غنچهٔ نیلوفر است و مهر از این غنچه بیرون می‌آید. از این رو نیلوفر با آیین مهر نیز پیوستگی نزدیک می‌یابد. گل نیلوفر به جهت پشتوانهٔ عظیم تاریخی و فرهنگی خویش در ادبیات فارسی مورد توجه قرار گرفته و خیال آفرینی‌های زیادی در ارتباط با آن پیدا شده است .شعر نیلوفر از سهراب سپهری :
از مرز خوابم می‌گذشتم،
سایه تاریک یک نیلوفر
روی همه این ویرانه‌ها فرو افتاده بود
کدامین باد بی پروا
دانه این نیلوفر را به سرزمین خواب من آورد ؟
در پس درهای شیشه ای رؤیاها،
در مرداب بی ته آیینه‌ها،
هر جا که من گوشه ای از خودم را مرده بودم
یک نیلوفر روییده بود .
گویی او لحظه لحظه در تهی من می‌ریخت
و من در صدای شکفتن او
لحظه لحظه خودم را می‌مردم .
بام ایوان فرو می‌ریزد
و ساقه نیلوفر برگرد همه ستون‌ها می‌پیچد .
کدامین باد بی پروا
دانه نیلوفر را به سرزمین خواب من آورد ؟
نیلوفر رویید،
ساقه اش از ته خواب شفّا هم سرکشید
من به رؤیا بودم
سیلاب بیداری رسید
چشمانم را در ویرانه خوابم گشودم
نیلوفر به همه زندگی ام پیچیده بود
در رگهایش من بودم که می‌دویدم
هستی اش در من ریشه داشت
همه من بود
کدامین باد بی پروا
دانه این نیلوفر را به سرزمین خواب من آورد.
The following two tabs change content below.

میدوری

Latest posts by میدوری (see all)

Share

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


*

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

جست و جو


در سایت ميدوری
در كل اينترنت
تاریخ و زمان

آمار
افراد آنلاين : 1
ورودي گوگل : 0
تعداد کل مطالب : 9
تبادل لينک با : 4 سايت
بازديد امروز : 22
بازديد ديروز : 35
بازديد اين هفته : 212
بازديد اين ماه : 1003
بازديد کل : 41140
تعداد کاربران : 27


تاريخ افتتاح : ۱۳٫۰۸٫۱۳۹۰, ۱۳:۰۵